Türkiye, çevre kirliliğiyle mücadele ve sürdürülebilir bir gelecek inşa etme yolunda önemli bir adım atıyor. 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren ülke genelinde uygulamaya başlanacak olan Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sistemi, atıkların geri dönüşüme kazandırılması ve doğal kaynak kullanımının azaltılması hedefiyle hayata geçirilecek.
Bu yeni sistem, tüketicilerin içecek ambalajlarını satın alırken bir depozito ücreti ödemelerini ve ambalajı iade ettiklerinde bu ücreti geri almalarını öngörüyor. Amaç, ambalaj atıklarının toplanmasını teşvik etmek ve geri dönüşüm oranlarını artırmak.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, DOA sistemiyle ilgili detaylar netleşmeye başladı. Sistem, tüketicilerin, üreticilerin, perakendecilerin ve geri dönüşüm tesislerinin işbirliğiyle işleyecek.
Tüketiciler, içecek ambalajlarını satın alırken ürünün fiyatına ek olarak bir depozito ücreti ödeyecekler. Bu ücret, ambalajın türüne ve boyutuna göre değişiklik gösterecek. Ambalajı kullandıktan sonra, belirlenen iade noktalarına götürerek depozito ücretini geri alabilecekler.
İade noktaları, marketler, bakkallar, benzin istasyonları ve diğer perakende satış noktaları gibi yaygın noktalarda kurulacak. Tüketiciler, bu noktalara ambalajları iade ederek depozito ücretlerini nakit olarak veya alışveriş kuponu şeklinde geri alabilecekler.
Üreticiler, piyasaya sürdükleri ambalajlar için depozito sistemi kurmak ve işletmekle yükümlü olacaklar. Ayrıca, ambalajların geri dönüşümünü sağlamak ve sistemin etkin bir şekilde işlemesini sağlamak için gerekli altyapıyı kuracaklar.
Perakendeciler, depozito iade noktaları kurmak ve tüketicilerden ambalajları kabul etmekle yükümlü olacaklar. Ayrıca, tüketicileri sistem hakkında bilgilendirmek ve depozito ücretlerini doğru bir şekilde iade etmekle sorumludurlar.
Geri dönüşüm tesisleri, toplanan ambalajları işleyerek geri dönüştürecekler ve yeni ürünlerin üretiminde kullanılacak hammaddeye dönüştürecekler. Bu sayede, doğal kaynakların korunmasına ve atık miktarının azaltılmasına katkı sağlayacaklar.
DOA sisteminin hayata geçmesiyle birlikte, Türkiye'de geri dönüşüm oranlarının önemli ölçüde artması ve çevre kirliliğinin azalması bekleniyor. Ayrıca, sistem, atık yönetimi konusunda farkındalığı artırarak toplumun çevre bilincinin gelişmesine katkıda bulunacak.
Uzmanlar, DOA sisteminin başarısının, tüketicilerin katılımına ve sistemin etkin bir şekilde işletilmesine bağlı olduğunu vurguluyor. Bu nedenle, sistemin tanıtımı ve bilgilendirilmesi büyük önem taşıyor. Ayrıca, sistemin sürekli olarak izlenmesi ve değerlendirilmesi, olası sorunların tespit edilerek çözülmesi ve sistemin daha da geliştirilmesi gerekiyor.